آموزش ابتدایی آموزش و پرورش شهرستان ازنا

 مهرزاد فلاحی

 تابستان 92

درس دهم : یار مهربان

اهداف درس 

1.       ایجاد حس ارتباط صمیمانه میان دانش آموزان و کتاب درسی

2.       آشنایی دانش آموزان با جان بخشی به اشیاء

3.       توسعه دامنه ی واژگان دانش آموزان با وند افزایی ( پسوند صفت ساز مند)

جلسه ی اول

1.       تدریس متن درس و خوانش متن                                                            25 دقیقه

2.       انجام فعالیت درک مطلب                                                                     20 دقیقه

روش تدریس پیشنهادی( قضاوت عملکرد)

1.       از دانش آموزان بخواهید کتاب های فارسی خوانداری و نوشتاری را روی میز بگذارند 

2.       از آن ها بخواهید شکل نمای ظاهری کتاب ها  به دقت بررسی کنند .

3.       حالا برگه هایی را که از قبل آماده کرده اید میان بچه ها توزیع کنید و از آنها بخواهید به سوالات به صورت انفرادی پاسخ دهند

1.       به بچه ها فرصت بدهید پاسخ های خود را برای یکدیگر بخوانند و صحت کلام بچه ها به محک گذاشته شود . اگر دانش آموزی از کتابش درست مواظبت نکرده باشد ، بدون این که از طرف معلم مورد سرزنش واقع شود ، با رفتارش از طرف گروه همسالان نقد می شود .

2.       برگه ها را جمع کنید و مفاهیم مورد نظر خود را تدریس نمائید .

جلسه ی دوم

1.       فعالیت واژه آموزی                                                                         20 دقیقه 

2.       تمرین خواندن با هدف درست و روان خوانی                                           25 دقیقه

واژه آموزی

از درس ششم با استفاده از فرایند ترکیب که از پر بسامد ترین فرایند های واژه سازی از زبان فارسی است آموزش تداوم یافت . به واژه هایی که در نتیجه فرایند ترکیب حاصل می شود ، واژه های مرکب می گویند از درس دهم تا پایان کتاب واژه آموزی از طریق فرایند « وند افزایی» انجام می شود « وند افزایی» نیز از فرایند های پر بسامد واژه سازی در زبان فارسی است . به کلماتی که حاصل وند افزایی هستند « کلمات مشتق» می گویند .

جلسه ی سوم

1.       صفحه ی اول کتاب نوشتاری ( فعالیت های درس)                                         25 دقیقه

2.       انجام فعالیت  صندلی صمیمیت                                                               20 دقیقه

 

صفحه ی اول کتاب نوشتاری

سوال 3: مقصود ما از درست بودن ترکیب ، فقط کاربرد و رواج آن در میان اهل زبان است یعنی واژه ی «خطر مند» از نظر ساخت ، درست است ولی در میان اهل زبان ، رواج و کاربرد ندارد .

صندلی صمیمیت

فعالیت با انتخاب موضوعی که در حد ساختار ذهنی ، سطح درک و دریافت و توانایی زبانی دانش آموزان پایه ی سوم باشد از جانب معلم آغاز می شود .

نکته : دانش آموزان پایه ی سوم به لحاظ ویژگی هیجانی و عاطفی ، نسبت به انتقاد و ریشخند، حساسیت دارند و ممکن است در سازش یا کنار آمدن با مورد پیش آمده دچار مشکل شوند ، آنان به تشویق و تحسین و شناخته شدن به ویژه از سوی معلم نیاز فراوان دارند .

جلسه ی چهارم

1.       املاء

2.       آموزش فعالیت  بیاموز و بگو

املاء

برای این درس املای سفره ای پیشنهاد می گردد . به هر 2 یا 3 نفر یک فعالیت املایی داده می شود .

مثال :

گروه اول : کلماتی را که در متن درس ـ مند دارند به خاطر آورده ، بنویسید .

گروه دوم : پنج کلمه از متن درس به دلخواه بنویسید.

بیاموز و بگو

تبیین اهمیت «فعل» به عنوان محور اصلی معنای جمله است و چنان که در این فعالیت ملاحظه می کنید ، تمامی اجزاء جمله ثابت هستند و فقط فعل تغییر کرده است، با وجود  این ، یک تغییر عمده در معنای جمله ایجاد شده است .

اگر از جمله هایی با محتوی طنز آمیز استفاده کنید این فعالیت برای بچه ها جالب تر و هیجان انگیز تر خواهد بود.

جلسه ی پنجم

1.       تکمیل صفحه ی دوم کتاب نوشتاری                                                     20 دقیقه

2.       تمرین خواندن                                                                                 25 دقیقه

جلسه ی ششم

1.       تمرین خواندن (تاکید بر لحن ، آوا و آهنگ)                                             20 دقیقه

2.       املاء                                                                                             25 دقیقه

لحن متن درس دهم از نوع « عاطفی ـ خبری» می باشد . خواندن زیبا ، دمیدن روح به پیکره ی بی جان متن است . در دوره ی معاصر متن های نثر بیشتر ساده و روزمره و همه فهم اند . برای خواندن این درس که دارای جملات عاطفی می باشد ، خواننده باید خود را با احساسات نویسنده هماهنگ کند و لحنش را شکل دهد .

جلسه ی هفتم

تکمیل صفحه ی سوم کتاب نوشتاری ( هنر و سرگرمی)                                            45 دقیقه

در تمرین خط تحریری اتصال نشانه (م) غیر آخر مورد تاکید است .

جلسه ی هشتم

1.       تکمیل صفحه ی چهارم کتاب نوشتاری (نگارش)                                          25 دقیقه

2.       مرور مطالب درس                                                                              20 دقیقه

نگارش

در درس گذشته چگونگی تقسیم موضوع کلی به موضوعات کوچکتر آموزش داده شده است . در این درس نیز به منظور  تثبیت مطالب آموزشی و اهمیت مطلب یک بار دیگر به این نکته اشاره می شود .

جلسه ی نهم

1.       ارزش یابی از مهارت خواندن                                                                20 دقیقه

2.       ارزش یابی از فعالیت های درس                                                              25 دقیقه

برای ارزشیابی از مهارت های خواندن معیار هایی چون ، کامل ادا کردن کلمات ، تلفظ درست واژه ها ، رعایت لحن مناسب در نظر گرفته شود . پس از ارزیابی مهارت خواندن، برگزاری یک آزمون کتبی پیشنهاد می گردد . از دانش آموزان بخواهید آنچه را که از درس دهم یاد گرفته است به صورت خلاصه بنویسید . نوشته ی دانش آموز حاصل از تفکر و مهارت او در نوشتن است .

جلسه ی دهم

شعر بخوان و حفظ کن                            45 دقیقه

لحن شعر بیشتر روایی است . بیان خبری است و چیزی را به صورت خبری توصیف می کند . این شعر چهار پاره است . قافیه یک عنصر شنیداری است و ضرورتی ندارد که شکل نوشتاری کلمه به هم بریزد .

 

درس یازدهم : نویسنده ی بزرگ

اهداف درس

1.       معرفی سعدی

2.       آشنایی دانش آموزان با حکایت

3.       گسترش واژگان دانش آموزان به کمک فرایند وند افزایی ( پیوند مکان ستان )

4.       تقویت حافظه و درک شنیداری در فعالیت های گوش کن و بگو

جلسه ی اول

1.       تدریس متن درس و خوانش متن                                                         25 دقیقه

2.       انجام فعالیت درک متن                                                                    20 دقیقه

روش تدریس پیشنهادی : روش کارایی گروه ( به شکل ساده)

1.       ابتدا درباره ی نثر کهن توضیحاتی کوتاه به دانش آموزان بدهید .

2.       از بچه ها بخواهید یک بار متن درس را به صورت کامل و با دقت مطالعه کنند.

3.       سؤالات مربوط به درس را بین دانش آموزان توزیع کنید و فرصت بدهید به صورت انفرادی به سؤالات پاسخ بدهند .

4.       حالا همان نمونه سوال را در اختیار گروه بگذارید تا اعضای گروه ، درباره ی پاسخ سوالات گفت و گو کنند  و طرح سوالات به صورت 4 گزینه ای توصیه می شود .

5.       پاسخ ها را در کلاس مرور کنید تا دانش آموزان جلوی سوالاتی که نادرست پاسخ گفته اند ، علامت بگذارند و به نوعی برگه های انفرادی و گروهی را تصحیح کنند .

6.       هر دانش آموز برگه ی خود را با برگه ی گروه مقایسه کند و اگر در کارکرد گروه ، تعدادی پاسخهای نادرست کاهش یافته باشد دانش آموز به کارایی گروه پی می برد و مشارکت را در فرایند یادگیری اثر بخش می داند .

فلسفه ی بهره گیری از این روش ، پا فشاری بر خرد جمعی و برتری دادن نتیجه ی کار گروه بر عملکرد فرد است .

جلسه ی دوم

1.       انجام فعالیت واژه آموزی                                                                      20 دقیقه

2.       تمرین خواندن با هدف درست خوانی و روان خوانی                                      25 دقیقه

واژه آموزی

واژه آموزی با استفاده از فرایند «وند افزایی » اسامی مکان با افزودن پسوند «ستان» ساخته می شوند . چون این کلمات مشتق هستند در املا نویسی به صورت (سر هم) نوشته می شوند .

تمرین خواندن

روان خوانی درست و شمرده ی دانش آموزان را در نظر داشته باشید . در این قسمت از سال تحصیلی دانش آموزان باید از «روخوانی» یک سطح بالاتر رفته و به خواندن توأم با درک رسیده باشند .

 

 

                                           روخوانی بیان کلمات از روی نوشته است که در آن ارتباطی ین کلمات  تفاوت روخوانی با خواندن              درک و دریافت وجود ندارد

                                        خواندن علاوه بر بیان نوشته ها باید به درک و فهم بیانجامد

جلسه ی سوم

1.       صفحه ی اول کتاب نوشتاری                                                             25 دقیقه

2.       انجام فعالیت صندلی صمیمیت                                                            20 دقیقه

صندلی صمیمیت

دانش آموزان در بخش نگارش آموختند که برای نوشتن یک بند بهتر است موضوع اصلی را به موضوعات کوچک تر تقسیم نمایند و در فعالیت صندلی صمیمیت  همین فرایند در مهارت سخن گفتن با هدف پرورش فن بیان ، اتفاق می افتد تا انسجام کلامی صورت پذیرد و موجب افزایش قدرت تفکر دانش آموزان و ایجاد انبساط فکری در آنان شود .

جلسه ی چهارم 

1.       املاء                                                                                        30 دقیقه

2.       فعالیت بیاموز و بگو                                                                       15 دقیقه

املاء

املاء به صورت ایستگاهی پیشنهاد می شود . در حیاط مدرسه چهار ایستگاه در نظر بگیرید . در ایستگاه اول دانش آموزان به صورت گروهی با استفاده از آب پاش کلماتی را روی زمین می نویسند .پس از این کار به ایستگاه دوم می روند و دسته ی دوم کلمات را با خمیر بازی می سازند . در ایستگاه سوم کاغذ های ریزی که آماده شده است را مچاله نموده ، با کنار هم قرار دادن آن ها کلمه را می نویسند و در ایستگاه چهارم توپ کوچک را به سمت  کلمه ی نصب شده بر دیوار که سر گروه می خواند ، پرتاب می کنند .

بیاموز و بگو

نمونه هایی از حکایات کوتاه و ترجیحاً طنز را از بین گروه ها توزیع نمایید و تا دانش آموزان با کمک هم در گروه آن را بخوانند و لذت ببرند . از یکی از نماینده ی گروه ها بخواهید که حکایت ها را به نوبت برای کل کلاس تعریف کنند .

جلسه ی پنجم

1.       تکمیل صفحه ی دوم کتاب نوشتاری                                                       20 دقیقه

2.       گوش کن و بگو                                                                                 25 دقیقه

صفحه دوم کتاب نوشتاری

همه ی کلمات دارای ارزش املایی هستند و هر کلمه که دانش آموز انتخاب کند صحیح است . هدف از این فعالیت ، مرور کلمات و تثبیت شکل درست آنها در ذهن دانش آموز می باشد .

 

گوش کن و بگو

یکی از مهارت های اصلی زبان مهارت گوش کردن است . هدف از این فعالیت افزایش تمرکز و درک شنیداری دانش آموز است . ابتدا متن داستان را در فضایی آرام برای دانش آموزان پخش کنید و از آنها بخواهید با دقت به داستان گوش فرا دهند . سپس کتاب خوانداری را باز کرده ، به صورت انفرادی جملات را بخوانند  ترتیب رویداد ها را بگویند .

جلسه ی ششم

1.       تمرین خواندن (تاکید بر لحن ، آوا و آهنگ )                                           25 دقیقه

2.       املاء                                                                                             20 دقیقه

تمرین خواندن (تاکید بر لحن، آوا و آهنگ)     

شناخت لحن شخصی شاعران و نویسندگان می تواند به خواننده کمک زیادی بکند . مثلاً سعدی در بوستان لحنی پدرانه دارد. در نثر گلستان نیز سعدی در بیان حکایت لحن ملایم و روایی را به کار می گیرد . لذا در قسمت نثر کهن درس باید برخی از کلمات را کشیده تر خواند تا زیبایی خواندن حفظ شود .

املاء

املاء دو قسمتی (تقریری و فعالیت های املایی ) به اجرا گذاشته شود . بهتر است در تصحیح اوراق املا از دانش آموزان کمک بگیرند . این کار در ایجاد اعتماد به نفس در ایشان و ایجاد حس علاقمندی به درس املاء موثر است و غیر مستقیم به تعمیق آموزش املا می انجامد .

جلسه ی هفتم

تکمیل صفحه ی سوم کتاب نوشتاری ( هنر و سرگرمی)                                   45 دقیقه

تمرین سوم ، کلمه ی رمز « فیروزه» می باشد معدن فیروزه در نیشابور قرار دارد  که تنها معدن فیروزه ی دنیاست . در کشور آمریکا نیز فیروزه ی صنعتی تولید می شود که مرغوبیت فیروزه ی نیشابور را ندارد .

جلسه ی هشتم  

1.       تکمیل صفحه ی چهارم کتاب نوشتاری                                           30 دقیقه

2.       مرور مطالب درسی                                                                   15 دقیقه

نگارش

انتظار می رود دانش آموز بتواند موضوع را محدود کند و یک بند منسجم تولید کند . از پراکنده گویی پرهیز نموده و فقط درباره ی جمله ی اول بند « جمله ی موضوع» توضیحاتی ارائه می دهد . بدین ترتیب این بند، به لحاظ محتوا و انتقال پیام کامل است .

جلسه ی نهم

1.       ارزش یابی از مهارت های خواندن                                               30 دقیقه

2.       ارزش یابی از فعالیت های درس                                                 25 دقیقه

برای ارزش یابی شفاهی پیشنهاد می شود از دانش آموز بخواهید که داستان خارکن را به زبان ساده ی امروز بیان نماید .

جلسه ی دهم

بخوان و بیندیش « خواب خلیفه»                                                       45 دقیقه

توجه به سوالات درک و دریافت نشان می دهد درک اطلاعات صریح متن و رسیدن به استنباط و توجه به ضمایر شخصی به عنوان ابزار انسجام  بین گزاره های متن برجسته شده است .

جلسه ی یازدهم

1.       حکایت راز جعبه                                                                15 دقیقه

2.       فعالیت تکمیلی کتاب نوشتاری                                              30 دقیقه

در شماره ی فعالیت تکمیلی ، تلفیق اطلاعات متن و توجه به سیر رویداد ها ی آن مورد سنجش قرار گرفته است . سوال آخر به بالاترین سطح درک متن یعنی تلفیق و تفسیر اطلاعات می پردازد. دانش آموز برای پاسخ احتیاج به اطلاعات برون متنی دارند و با استفاده از دانش پیشین خود خلاء های متن را پر کرده ، به درک درست می رسد .

 

 

 

درس دوازدهم : ایران عزیز

اهداف درس

1.       تقویت مهارت خواندن شعر با رعایت لحن ، آوا و آهنگ

2.       معرفی شعر به عنوان یکی از بخش های مهم ادبیات

3.       گسترش دامنه ی لغت دانش آموزان با وند افزایی (پسوند مکان – دان)

جلسه ی اول

1.       تدریس متن درس و خوانش متن                                                  25 دقیقه

2.       انجام فعالیت های درک مطلب                                                    20 دقیقه

روش پیشنهادی تدریس: الگو بدیعه پردازی

1.       یک توصیف زیبا و ساده از ایران با همیاری دانش آموزان ارائه دهید .

2.       قیاس مستقیم ( مقایسه ساده دو مفهوم ) : از بچه ها بخواهید ایران را یک انسان در نظر بگیرند و سپس بگویند به نظر آنها ایران گونه انسانی است و مثال : - ایران یک انسان زیبا است  - ایران مهربان و دوست داشتنی است  - ایران یک مادر خوب است .

3.       قیاس شخصی : از دانش آموزان بخواهید خود را  جای «ایران»  بگذارند و احساسات خود را بیان کنند یعنی بگویند چه حسی دارند .  مثال : احساس غرور و افتخار می کنم . احساس یک نگهبان قوی دارم

4.       تعارض فشرده : از دانش آموزان بخواهید از بین جملات مرحله ی 2 و 3 کلماتی را که برایشان جالب تر است جدا کنند . مثال کلمات : زیبا – مهربان – مادر – خوب – نگهبان – غرور

5.       توصیف خلاق : از دانش آموزان بخواهید از میان کلمات برگزیده شده در مرحله ی 4 چند تا را انتخاب کرده با استفاده از آن ها موضوع ایران را دوباره توصیف کنند .

این توصیف دارای غنا و انرژی زیادی است چون حاصل تلاش جمعی است .  این روش در تقویت مهارت نوشتن دانش آموزان بسیار راهگشا است .

از روی شعر با کلامی موزون و آهنگین بخوانید و دانش آموزان نیز شعر را هم خوانی کنند از آن جایی که این اولین متن درس در قالب شعر است . پرداختن به آن بسیار اهمیت دارد . این شعر یک نوع وظیفه است که در آن شاعر به احساسات ملی گرایانه و وطن دوستانه مخاطبان ، آنان را به پاسداری و محافظت از کشور خود برانگیزند . شاعر در این کار وطن را میهن خود می داند .

جلسه ی دوم

1.       انجام فعالیت واژه آموزی                                                             20 دقیقه

2.       تمرین خواندن با هدف درست و روان خواندن                                    25 دقیقه

واژه آموزی

-                     « دان » پسوند جا و مکان است مانند نمکدان – قلمدان – یخدان – آتشدان

 

تمرین خواندن

دکلمه خوانی در تمرین خواندن شعر این درس موثر است . دانش آموزان به صورت جمع خوانی این شعر را در مراسم صبحگاه برای همه ی دانش آموزان مدرسه بخوانند .

جلسه ی سوم :

1.       صفحه اول کتاب نوشتاری                                                         25 دقیقه

2.       صندلی صمیمیت                                                                   20 دقیقه

جلسه ی چهارم

1.       املاء                                                                              25 دقیقه

2.       بیاموز و بگو                                                                    20 دقیقه

برای املا در این بخش «املا خوشه ای » پیشنهاد می شود . دانش آموز یک کلمه از متن درس انتخاب کند و بنویسد. حالا با صدای آخر کلمه، دو کلمه از درس بیاید و بنویسد و این کار را نا جایی که امکان دارد ادامه دهد. هر جا که کلمه ای نیافت ، خوشه ی کلمات را همان جا تمام کند و دوباره کلمه ی جدید بنویسد .

جلسه ی پنجم

1.       تکمیل صفحه ی دوم کتاب نوشتاری                                         25 دقیقه

2.       تمرین خواندن                                                                   20 دقیقه

جلسه ی ششم

1.       گوش کن و بگو                                                                    25 دقیقه

2.       خواندن (تاکید بر لحن ، آوا و آهنگ کلمات )                              20 دقیقه

گوش کن و بگو

نیازی به نوشتن مطالب در کتاب نیست . این فعالیت برای افزایش تمرکز شنوایی و طبقه بندی مفاهیم در ذهن می شود . گوش کن و بگو ها در گذشته از متن درس بودند ولی امسال متن را کودک از قبل نشنیده و نخوانده است .

خواندن (تاکید بر لحن، آوا و آهنگ )

چون لحن شعر میهنی ( وطنیه) می باشد ، رعایت نکات ذیل به زیبایی شعر می افزاید .

·                     مانند شاعر، حس وطن خواهی و شور و هیجان آن را باید بپرورانید .

·                     وزن این اشعار در بسیاری از موارد تلفیقی از لحن حماسی  با لحن عاطفی است .

ابتدا  و انتهای این شعر لحن عاطفی دارد و با حالت ابراز عشق و محبّت نسبت به مادر وطن بیان شده است . اما متن شعر بیشتر به لحن حماسی نزدیک می شود .

جلسه ی هفتم

تکمیل صفحه ی سوم کتاب نوشتاری ( هنر و سرگرمی )                                  45 دقیقه

جلسه ی هشتم

1.       تکمیل صفحه ی چهارم کتاب نوشتاری ( نگارش )                               25 دقیقه

2.       مرور مطالب درس                                                                      20 دقیقه

جلسه ی نهم

1.       ارزشیابی از مهارت خواندن                                                           20 دقیقه

2.       ارزش یابی از فعالیت های درس                                                     25 دقیقه

ارزشیابی از فعالیت های درس

پیشنهاد می شود یک فعالیت یادگیری ( تکلیف) طراحی کنید . بدین صورت که از بچه ها بخواهید استان یا شهر زادگاه خود را انتخاب کنند و پس از تحقیق و مطالعه و مصاحبه با پدر و مادر در یک ماکت کوچک از آداب و رسوم ،نوع پوشش، مکان های دیدنی و یا محصولات کشاورزی ، صنعتی و ... آن بسازند و در کلاس درباره ی آن به دوستانشان توضیح دهند .

جلسه ی دهم

1.       بخوان  وحفظ کن                                                                  25 دقیقه

2.       املاء                                                                                  20 دقیقه

املاء

املاء گفتن از شعر را توصیه نمی کنیم ولی نوشتن املا از شعر کار ناروایی نیست و بهتر آن است که واژه های مورد نظر را استخراج کرده با آنها یک متن زیبا ساخته شود .

مثال

کلمات : ایران عزیز ، زرخیر، نعمت، دل انگیز، مقدس، برازنده، آغوش، جسور، رونق، زاد، چشم طمع، زادگاه

یک نمونه متن ساخته ی معلم

ایران ، کشوری زیبا  ، آباد و زرخیز است . در این سرزمین مقدس، مردم خوب و صبوری زندگی        می کنند و این مردم عاشق میهن خود هستند و برای حفظ خاک خود از هیچ خطری نمی هراسند . ایران زادگاه مردان و زنان پاک دامنی است که علم و دانش را گستردند . خلیج ارس و دریای خزر خاک پر مهر ایران را در آغوش گرفته اند . رونق ایران به نعمت فراوانی است که خداوند در آن نهاده است . ما خدا را برای این همه زیبایی های دل انگیز شکر می کنیم .

 

درس چهاردهم : ایران آباد

اهداف درس

1.       ارتقای حس وطن پرستی و پاس داشت از کیان سرزمین و میهن

2.       آشنایی با مفاهیم کلیدی یک کشور مانند جغرافیا، تاریخ، زبان ، اتحاد و ایثار

3.       آشنایی با فاعل به عنوان سنجشی از اجزای جمله

4.       آشنایی با پسوند مکان و شغل «ــ ی» مانند عکاسی

جلسه ی اول

1. تدریس متن درس و خوانش متن                25 دقیقه

2. انجام فعالیت درک مطلب                         20 دقیقه

روش پیشنهادی تدریس: پرسش و پاسخ

مفاهیم عمده ای این درس مرزنشینان، نقش تاریخ میهن در پیشرفت آن، زبان و گویش های محلی، عرصه های علمی و صنعتی کشور، ایمان و اتحاد، حماسه ی دفاع مقدس، شجاعت قهرمانان جنگ به ویژه خلبانان می باشد. هر یک از مفاهیم را به زبان ساده و قابل فهم در قالب پرسش مطرح کرده، پاسخ های دانش آموزان را با حوصله بشنوید. گفته هایشان را تصحیح و تکمیل نمائید و مطالب را جمع بندی کنید. برای ایجاد جذابیت در تدریس از تصاویر مرتبط بهره بگیرید.

جلسه ی دوم

1. انجام فعالیت واژه آموزی                                             20 دقیقه

2. تمرین خواندن با هدف درست و روان خوانی                      25 دقیقه

واژه آموزی

پسوند «ـ ی» هم برای معرفی شغل به کار می رود و هم برای محل کار، در این درس به کاربرد دوم توجه شده است. میزتان را وسط بگذارید از قبل با تعدادی از بچه ها هماهنگ کنید که عروسک های مناسب و زیبایی را همراه خود به کلاس بیاورند. نقش هر یک را از پیش تعیین کنید تا با امادگی کامل پشت میز نمایش عروسکی قرار بگیرند. به طوری که هر یک دارای شغلی باشند و محل کار خود را معرفی کنند.

جلسه ی سوم

1. صفحه ی اول کتاب نوشتاری                     25 دقیقه

2. انجام فعالیت صندلی صمیمیت                  20 دقیقه

صندلی صمیمیت

آنچه این قسمت را از صندلی صمیمیت قبلی متمایز می کند؛ مرحله ی قضاوت درباره ی شیوه ی سخن گفتن که در گروه اتفاق می افتد.

 

جلسه ی چهارم

1. املاء                                              25 دقیقه

2. بیاموز و بگو                                     20 دقیقه

املاء

املاء بازی با مکعب های حروف پیشنهاد می شود. در هر سطح مکعب، یک حرف نوشته شده است. بچه ها با کنار هم گذاردن مکعب های مناسب، کلمات داخل متن درس را در گروه بسازند. سپس کلماتی را که ساخته اند، روی کاغذ یادداشت کنند و یکبار از روی آنها رونویسی انجام دهند.

بیاموز و بگو

اولین جزئی را که فعل برای گسترش جمله می پذیرد، فاعل است. چنان که در کتاب ملاحظه می کنید، فعل ثابت اوست، آنچه که تغییر می کند فاعل جمله است. تأکید می شود که به هیچ وجه آموزش دستور زبانی مورد نظر نیست. آموزش فقط با هدف ایجاد توانایی خرد کردن جمله به اجزای آن انجام می شود که موجب ارتقای درک متن دانش آموز می شود. می توانید یک دایره روی تخته ترسیم کنید و هسته ی آن را یک فعل بگذارید. گل برگ های گل را برش داده و روی هر کدام فاعل مشخص را بنویسید.

جلسه ی پنجم

1. تکمیل صفحه ی دوم کتاب نوشتاری                     20 دقیقه

2. گوش کن و بگو                                               25 دقیقه

تکمیل صفحه ی دوم کتاب نوشتاری

مرتب نمودن کلمات براساس حروف الفبا با در نظر گرفتن نشانه ی آول هر کلمه کافی است و نیازی نیست مانند فرهنگ لغت، کلیه ی حروف کلمه به ترتیب ردیف شوند.

گوش کن و بگو

در این مرحله علاوه بر مرحله ادراک، تولید صورت می گیرد و دانش آموزان خلاصه ای از داستان را با بیان خود ارائه می کنند و عنوان مناسبی برای داستان انتخاب می نمایند.

جلسه ی ششم

1. تمرین خواندن (تأکید بر لحن آوا و آهنگ مناسب)                  25 دقیقه

2. ارزش یابی از فعالیتهای درسی                                         20 دقیقه

متن این درس دارای لحن روایی – خبری است.

در بخش ارزشیابی از " آزمون شناسایی"  بهره ببرید. نقشه ای از کشور ایران را روی تابلو نصب کنید. از دانش آموزان بخواهید که موقعیت شهر یا روستای خود را پیدا کنند و درباره ی موقعیت مکانی، فرهنگی و اجتماعی شهر یا روستای خود در گروه بحث کنند.

جلسه ی هفتم

تکمیل صفحه ی سوم کتاب نوشتاری (هنر و سرگرمی)   45 دقیقه

جلسه ی هشتم

1. تکمیل صفحه ی چهارم کتاب نوشتاری (نگارش)               25 دقیقه

2. مرور مطالب درس                                                   20 دقیقه

در بخش نگارش اهمیت جمله ی اول توضیح داده می شود. این جمله کلیدی ترین جمله ی بند است و بقیه ی جملات بند در تکمیل آن جمله است. برای تمرین بیشتر می توانید چند بند مانند قسمت (ب) طراحی کنید تا دانش آموز جمله ی اصلی آن را بنویسد. این تمرین ها هم به تقویت درک متن و هم دربند نویسی بسار اهمیت دارد.

جلسه ی نهم

1. ارزش یابی از مهارت خواندن                   20 دقیقه

2. املاء                                                25 دقیقه

املاء دو قسمتی را مثل گذشته طراحی و برگزار کنید.

جلسه ی دهم

متن بخوان و بیندیش (بوی سیب و یاس)             45 دقیقه

سوال اول نیاز به استنباط برون متنی دارد. سئوال دوم تلفیق و تفسیر اطلاعات متن را می سنجد. سئوال سوم و چهارم ضمیر مکن به عنوان ابزار صوری انجام گزاره های متن برجسته شده است.

جلسه ی یازدهم

1. حکایت                                                   15 دقیقه

2. صفحه ی فعالیت تکمیلی کتاب نوشتاری         30 دقیقه

حکایت

در انتخاب حکایت ها دو مطلب در نظر گرفته شده است. اول تناسب موضوع و محتوا با سرفصل، دوم داشتن چاشنی طنز، در واقع این صفحه مانند زنگ تفریح فصل است . این حکایت را می توان بصورت نمایشنامه اجرا کرد.

فعالیتهای تکمیلی

تمرین اول این صفحه به شناخت فعل و فاعل به صورت غیر مستقیم پرداخته است. دانش آموزان با درک روابط همنشینی کلمات در جمله فعل و فاعل را جایگزین می کنند. این تمرین در تثبیت مطالب قسمت بیاموز و بگو اهمیت دارد.

تمرین دوم دو هدف دارد. اول تقویت فرهنگ مطالعه و کتاب خوانی که در کتاب فارسی سوم در فرآیند آموزش مهارت درک متن گنجانده شده است. دوم استفاده از طرح سئوال برای تقویت درک متن که از راهبردهای فراشناختی است.

 

درس پانزدهم  : دریا

اهداف درس

1. معرفی دریا بعنوان یکی از جلوه های زیبا بی نظیر طبیعت و فوائد آن

2. معرفی آرایه ی تشبیه به دانش آموزان

جلسه ی اول

1. تدریس متن درس و خوانش متن             25 دقیقه

2. انجام فعالیتهای درک متن                       20 دقیقه

روش تدریس: بداهه پردازی

از دانش آموزان بخواهید چشمان خود را ببندند و خود را کنار دریا تصور نمایند. دقایقی در همان حال بمانند. حالا چشمان خود را باز کرده، تصورات و خیالات خود را برای هم گروهی ها تعریف کنند. بعد از گفتگوی بچه ها شما نیز چشمان خود را ببندید و مفاهیمی که جهت تدریس مدنظر دارید در قالب بیان تصورات و خیالات برای بچه ها بازگو کنید. بچه ها از این که شما نیز مانند آنان رفتار کرده اید، بسیار خوش حال شده به حرف های شما با دقت گوش می کنند.

سپس با لحنی زیبا و با حالت دکلمه خوانی ، متن درس را بخوانید و حس شور و نشاط را در بچه ها ایجاد کنید.

انجام فعالیتهای درک متن

این فعالیتها استنباط درون متنی و برون متنی سنجش می شود. این قبیل سئوالات موجب می شود دانش آموز به دانش پیشین خود مراجعه کند.

جلسه ی دوم

1. واژه آموزی                                                  20 دقیقه

2. تمرین خواندن با هدف درست و روان خوانی          25 دقیقه

واژه آموزی

از ترکیب نام بعضی از اعضای بدن با پسوند (ـه) کلمات معناداری ساخته می شود که دامنه ی واژگان دانش آموزان را وسعت می بخشد.(پسوند اسم ساز "ــــ ه ") برای آموزش می توانید تصویری از یک انسان را روی تخته نصب کنید و کارت های واژه ها را میان گروه های توزیع کنید. سپس از آنها بخواهید واژه ها چه ارتباطی با تصویر انسان دارد. درک این رابطه برای دانش آموزان جالب است.

جلسه ی سوم

1. صفحه اول کتاب نوشتاری (فعالیتهای درس)       25 دقیقه

2. صندلی صمیمیت                                       20 دقیقه

در بخش صندلی صمیمیت معیارهای قضاوت به درستی برای دانش آموزان تبیین می شود و براساس آن گروهی از دانش آموزان به صحبت کردن و گروهی دیگر به درست قضاوت کردن می پردازند.

مطلب مهمی که در این قسمت آموزش داده می شود، تفکر انتقادی است که در پایه ی سوم به نقد شیوه ی سخن گفتن محدود می شود.

جلسه ی چهارم

1. املاء                                   25 دقیقه

2. بیاموز و بگو                         20 دقیقه

املاء

از اعضای گروه بخواهید هر کدام جداگانه 20 کلمه را که ارزش املایی دارند از متن درس های گذشته جدا کرده و بنویسند. سپس کلمه ها را در گروه بخوانند. دور کلمات تکراری خط بکشند و یک مجموعه از این کلمات بنویسند و در دفاتر خود یادداشت کنند و شب به عنوان تکلیف منزل با این کلمات جمله بسازند.

بیاموز و بگو

یکی از آرایه های ادبی به نام تشبیه در ساده ترین شکل خود به دانش آموزان معرفی می گردد. باید به دانش آموز تفهیم شود که بهره گیری از این آرایه ی ادبی به زیبایی نوشته ی او کمک می کند. دو متن مشابه در اختیار گروه بگذارید.(در یکی از متن ها تشبیه به کار رفته باشد.) و از آن ها بخواهید دو متن را باهم مقایسه کنند و متن زیباتر را معرفی و علت آن را بیان کنند.

جلسه ی پنجم

1. تکمیل صفحه ی دوم کتاب نوشتاری         20 دقیقه

2. تمرین خواندن                                      25 دقیقه

متن درس را هم خوانی نموده، برای دانش آموزان که متن شعر را حفظ نموده اند، امتیاز مثبت قائل شوید.

جلسه ی ششم

1. تمرین خواندن (تأکید بر لحن، آوا و آهنگ مناسب)            20 دقیقه

2. گوش کن و بگو                                                       25 دقیقه

تمرین خواندن (تأکید بر لحن، آوا و آهنگ مناسب)

شعر "دریا" توصیفی زیبا از دریاست. در خواندن چنین متن هایی باید به نکات زیر توجه داشت.

1- در لحن توصیفی آهنگ کلام، معمولاً نرم و ملایم است و آرامش خاصی دارد.

2- به هنگام خواندن عنصر تخیل نقش مهمی دارد.

3- این لحن از نظر فضای کلی آهنگ سخن به لحن روایی نزدیک است.

گوش کن و بگو

هدف از این فعالیت، تقویت درک شنیداری و تفسیر اطلاعات متن است، ضمن اینکه علاوه بر ادراک ، هنگام بازگویی داستان بر تولید نیز تأکید می شود. مقصود از تولید در این فعالیت بهره گیری از توانایی ها و آفرینش های زبانی است که به شکل گفتار، نمود پیدا می کند.

جلسه ی هفتم

تکمیل صفحه ی سوم کتاب نوشتاری (هنر و سرگرمی)              45 دقیقه

در بخش تمرین خط تحریری نحوه اتصال نشانه "خ و ج" را آموزش دهید.

تمرین سوم مروری بر واژه آموزی کل کتاب است در جدول 8 گروه کلمه هستند که با فرآیند مشخص تولید شده اند و به لحاظ ساختاری شبیه هم هستند.

جلسه ی هشتم

1. تکمیل صفحه ی چهارم کتاب نوشتاری (نگارش)              25 دقیقه

2. مرور مطالب درس                                                  20 دقیقه

در درس گذشته "جمله موضوع" به عنوان اصلی ترین جمله ی بند معرفی شد و جمله بند در تکمیل جمله ی موضوع می آیند. یعنی سرچشمه فکر و محتوا، جمله ی موضوع است و بقیه ی نوشته در امتداد همان فکر و برای شرح و گسترش آن نگاشته می شود.

جلسه ی نهم

1. ارزش یابی از مهارت خواندن                        20 دقیقه

2. ارزش یابی از فعالیت های یادگیری                25 دقیقه

پیشنهاد می شود از دانش آموزان بخواهید که کلمات دریا، قایق، ساحل و . . . را انتخاب کرده، با استفاده از آرایه ی  «جان بخشی» درباره ی آنها باهم به گفت و گو بپردازید. این فعالیت برای دانش آموزان فرح بخشی جالب است.

جلسه ی دهم

1. بخوان و حفظ کن               25 دقیقه

2. املاء                              20 دقیقه

3. املای دو قسمتی از فعالیت های املایی و قسمت تقریری در کلاس برگزار شود.

 

درس شانزدهم  : اگر جنگل نباشد

اهداف درس

1. معرفی جنگل به عنوان یک سرمایه ی ملی و آموزشی محیط زیست

2. تقویت فن بیان و تفکر انتقادی

3. آشنایی دانش آموزان با "مفعول" و نقش آن در جمله

4. پسوند صفت ساز "ــ ناک " مانند خطرناک

جلسه ی اول

1. تدریس متن درس و خوانش متن         25 دقیقه

2. انجام فعالیت درک مطلب                  20 دقیقه

روش تدریس پیشنهادی : قصه گویی

قصه از دید آموزشی. نقش مهمی دارد، زیرا دانش آموز با کمک تخیل، مضامین ذهنی را به تصویر در می آورد و می تواند آنچه را می شنود و می خواند، در چشم انداز درونی خود مجسم سازد.

از فواید بکارگیری قصه می توان :

الف) قصه به افزایش معلومات ذهنی دانش آموزان کمک می کند.

ب) قصه با طبیعت کودک همراه است.

پ) قصه پیوند میان معلم و دانش آموز است.

ت) سبب پرورش تخیل و گسترش دامنه ی ذهن می شود.

ث) زمینه مناسبی برای تقویت تفکر خلاق و افزایش توانایی نوشتن دانش آموزان می شود.

جلسه ی دوم

1. تدریس واژه آموزی                                             25 دقیقه

2. تمرین خواندن با هدف درس و روان خوانی                20 دقیقه

واژه آموزی

در واژه اموزی ترکیب کلمه با پسوند "ناک" آموزش داده می شود.

جلسه ی سوم

1. صفحه اول کتاب نوشتاری             25 دقیقه

2. صندلی صمیمیت                      20 دقیقه

صندلی صمیمیت به آن رسیده است که معلم خود به روی صندلی صمیمیت بنشیند و سخن بگوید. این فعالیت می تواند یکی از اثربخش ترین اقدامات معلم از حیث ارتباط عاطفی با دانش آموزان باشد. ضمن این که تفکر انتقادی را در دانش آموزان تقویت می کند.

جلسه ی چهارم

1. فعالیت بیاموز و بگو               20 دقیقه

2. املاء                                 25 دقیقه

بیاموز و بگو

در این درس ، دومین جزئی که موجب گسترش جمله می شود، معرفی می گردد. در دروس گذشته ابتدا بر فعل عنوان محور معنایی جمله تأکید شد سپس با افزایش فاعل جمله گسترش پیدا کرد و در این درس با افزایش بخشی دیگر یعنی "مفعول" جمله گسترده می شود. هدف آموزش دستور آشنایی با اجزای جمله به منظور درک متن است.

املاء

از دانش آموزان بخواهید بین دو طلق شفاف و بی رنگ یک برگه کاغذ بگذارند؛ حالا لبه ها را دور تا دور به هم بچسبانید. (تخته های کوچک طلقی) برای این گروهها «رنگ انگشتی» تهیه کنید. حالا کلمات را یکی یکی بگوئید و دانش آموزان با رنگ روی طلق ها بنویسند.

جلسه ی پنجم

1. تکمیل صفحه ی دوم کتاب نوشتاری              15 دقیقه

2. گوش کن و بگو                                       30 دقیقه

گوش کن و بگو

هم بر ادراک تائید می شود و هم بر تولید، ضمن این که ذهن دانش آموزان در گستره ی داستان پردازی هم فعال می شود.

جلسه ی ششم

1. تکمیل صفحه سوم کتاب نوشتاری                             25 دقیقه

2. تمرین خواندن (تأکید بر لحن و آوا و آهنگ مناسب)       20 دقیقه

تمرین خواندن (تأکید بر لحن، آوا و آهنگ مناسب)

عنوان درس"اگر جنگل نباشد" لحن شرطی و بیان شرط را در ذهن متبادر می کند . در بسیاری از جملات درس خواننده باید با نگاهی کلی به متن، لحن خود را شکل دهد. در جملات پرسشی بیشتر اوقات، تأکید کلام ابتدا در ادات پرسشی است و سپس بر فعل ، این درس یک فضای حسی و عاطفی را نیز القا می کند که در ادامه به متن علمی می رسد. آن چه در لحن شرطی باید مورد توجه قرار گیرد، تداوم سخن و ایجاد حالت انتظار در لحن کلام به هنگام خواندن است. ناپیوستگی بخش اول جمله بی شرط با بخش دوم شرط، کاملاً حفظ و درک شود.

جلسه ی هفتم

1. تکمیل صفحه چهارم کتاب نوشتاری (نگارش)          25 دقیقه

2. مرور خواندن                                                  20 دقیقه

نگارش

دانش آموز جمله ی موضوع را می خواند و به این ترتیب موضوع در ذهنش محدود و متمرکز می شود.

جلسه ی هشتم

1. ارزش یابی از مهارت خواندن               20 دقیقه

2. ارزش یابی از فعالیت های یادگیری       25 دقیقه

برگزاری یک آزمون عملکرد کتبی پیشنهاد می شود از دانش آموزان بخواهید یک داستان کوتاه درباره ی جنگل بنویسند و در کلاس برای دوستان خود بخوانند.

جلسه ی نهم

1. متن بخوان و بیندیش                              45 دقیقه

سئوالات این درس رسیدن به استنباط و تلفیق و تفسیر اطلاعات متن را می سنجد. هم چنین ضمیر اشاره به عنوان ابزار صعودی ایجاد انسجام بین گزاره های متن آموزش داده می شود.

جلسه ی دهم

1. املاء                                                   45 دقیقه

املای دو قسمتی شامل املای تقریری و املا از بخش فعالیتهای املایی برگزار می شود.

 

درس هفدهم : چشم های آسمان

اهداف درس:

1. توجه به آسمان به عنوان یکی از نمادهای شگفتی آفرینش

2. گسترش واژگان دانش آموزان

3. آموزش یادداشت برداری

جلسه ی اول

1. تدریس متن درس و خوانش متن                     25 دقیقه

2. فعالیت درک مطلب                                      20 دقیقه

روش تدریس پیشنهادی : کار علمی یا تحقیق

چون متن درس به موضوع علمی پرداخته است، هفته ی قبل از تدریس از دانش آموزان بخواهید که در گروه ها تقسیم کار نمایند و درباره ی نجوم، ستارگان یا خورشید یک کار تحقیقی انجام دهند.

در دفتر کار نما کلیه مراحل انجام کار علمی را ثبت کنند، بازدید از اماکن علمی مرتبط، مصاحبه با افراد کارشناس در این زمینه، تهیه کتب با موضوع مناسب و جست و جو در فضای مجازی و رایانه ای به معنا کار می افزاید.  می توانید کارهای تحقیقی را در جشنواره جابر بن حیان که یک طرح ملی آموزشی است، شرکت دهید.

جلسه ی دوم

1. فعالیت واژه آموزی                                      25 دقیقه

2. تمرین خواندن با هدف درست و روان خوانی       20 دقیقه

واژه آموزی

در واژه آموزی وند افزایی با پسوند «ــ انه» آموزش داده می شود.(اسم + انه  صفت/ قید) با همکاری اولیاء انواع مختلفی از لباس و پوشاک (زنانه- مردانه- پسرانه- دخترانه) یا تصاویر آنها را به کلاس بیاورید. پس از بچه ها بخواهید که انواع لباس ها را جدا و طبقه بندی کنند و بر کلمات تأکید کنید.

جلسه ی سوم

1. صفحه ی اول کتاب نوشتاری             25 دقیقه

2. صندلی صمیمیت                          20 دقیقه

صندلی صمیمیت

این فعالیت با روش تدریس این درس (کار علمی یا روش تحقیقی) کاملاً هم خوانی دارد ودر این فعالیت اولین گام آموزش سواد اطلاعاتی برداشته می شود که در پایه های بعدی ادامه خواهد یافت.

جلسه ی چهارم

1. املاء                                          30 دقیقه

2. فعالیت بیاموز و بگو                        15 دقیقه

املاء

برای آموزش املاء نوعی ارز  «املاء رفاقتی» پیشنهاد می شود. بعد دانش آموز کنار دوست خودش بنشیند. حالا دو به دو به هم املاء بگویند. وظیفه هر دانش آموز این است که اگر حین نوشتن، دوستش دچار اشکال املایی شد او کمک کند و در پایان هیچ کلمه ی اشتباهی به چشم نخورد. با این روش حس دوستی و همدلی در دانش آموزان وسعت پیدا کرده، مهارت درست نویسی جملات تقویت می شود.

بیاموز و بگو

تهیه دفتر یادداشت در انجام کار یک نفری جالب و علمی در کار یادداشت برداری است.

جلسه ی پنجم

1. تکمیل صفحه دوم کتاب نوشتاری            20 دقیقه

2. تمرین خواندن                                    25 دقیقه

جلسه ی ششم

1. گوش کن و بگو                                  25 دقیقه

2. ارزش یابی از فعالیت درس                    20 دقیقه

جلسه ی هفتم

تمرین خواندن (تأکید بر لحن آوا و آهنگ مناسب)               45 دقیقه

در این داستان با رعایت لحن روایی می توانید قسمت های سفر با ستاره را با هیجان بخوانید.

جلسه ی هشتم

تکمیل صفحه ی سوم کتاب نوشتاری (هنر و سرگرمی)       45 دقیقه

در تمرین خط تحریری به فاصله بین کلمات توجه کنید. در هم فرو رفتگی کلمات و یا گستر نویسی به زیبایی خط، لطمه می زند.

جلسه ی نهم

1. تکمیل صفحه ی چهارم کتاب نوشتاری              25 دقیقه

2. مرور مطالب درسی                                      20 دقیقه

نگارش

در 3 درس گذشته اهمیت "جمله موضوع" بیان شده است. در این درس دانش آموز به مرحله ی تولید زبانی می رسد و خود باید جمله ی موضوع را بنویسد.

جلسه ی دهم

1. ارزش یابی از مهارت خواندن            20 دقیقه

2. املاء                                          25 دقیقه

املا وقتی به روش تلفیق املای تقریری و فعالیت املایی پیشنهاد می شود.

جلسه ی یازدهم

1. حکایت                                                          15 دقیقه

2. صفحه ی فعالیت های تکمیلی کتاب نوشتاری           30 دقیقه

حکایت

حکایت افتادن از آسمان با درون مایه ی طنز ارائه شده است. پیشنهاد می شود با روش ایفای نقش توسط دانش آموزان در کلاس اجرا شود .

فعالیتهای تکمیلی

تمرین اول بر درک روابط همنشینی واژه ها و شناخت اجزای جمله ، تأکید دارد.

تمرین دوم و سوم با هدف تقویت درک متن طراحی شده است.